اگر استرس مداوم باعث احساس ناامیدی، ناتوانی و خستگی کامل در شما شده، احتمالا در مسیر فرسودگی شغلی قرار گرفته‌اید. با ما در ادامه این مطلب همراه باشید تا یاد بگیریم چه کاری می‌توان برای بازیابی تعادل و احساس مثبت و امیدواری دوباره انجام داد.

اول از همه، فرسودگی شغلی چیست؟

فرسودگی شغلی نوع خاصی از استرس مرتبط با کار است؛ وضعیت خستگی فیزیکی یا احساسی که باعث کارایی کمتر و همچنین از دست رفتن هویت شخصی می‌شود.

فرسودگی یک تشخیص پزشکی نیست. بعضی از متخصصان معتقدند که شرایط دیگری، مثل افسردگی، دلیل اصلی فرسودگی هستند. تحقیقاتی نشان می‌دهند که بسیاری از افرادی که علائم فرسودگی شغلی را تجربه می‌کنند اعتقاد ندارند دلیل اصلی شغلشان است. دلیل آن هرچه که باشد، فرسودگی شغلی می‌تواند بر سلامتی فیزیکی و ذهنی شما تاثیر بگذارد.

تشخیص علائم و نشانه‌ها

بخش عمده‌ای از کارمندانی که فرسودگی شغلی را تجربه می‌کنند همچنان در شغل خود باقی می‌مانند. آگاه بودن از تغییرات در رفتارها و انرژی می‌تواند به تشخیص در مراحل ابتدایی کمک کند. کارمندان ممکن است متوجه نشوند که در حال مواجهه با فرسودگی شغلی هستند و به جای آن معتقدند که در حال مواجهه با لحظات پراسترس هستند. استرس معمولا به شکل احساس اضطراب و اضطرار تجربه می‌شود، در حالی که فرسودگی بیشتر به شکل ناتوانی، ناامیدی یا بی‌علاقگی است.

کارکنان ممکن است از تاثیرات منفی این فرسودگی شغلی بر عملکردشان، مثل افزایش خطا یا کاهش بهره‌وری آگاه نباشند. کارفرمایان و همکاران ممکن است در ایجاد نگرش ضعیف یا از دست دادن انگیزه موثر باشند. تاثیرات منفی فرسودگی شغلی می‌تواند قبل از اینکه هرکسی این مشکل را تشخیص دهد به طور چشمگیری افزایش یابد و فرسودگی درمان نشده می‌تواند شانس ایجاد افسردگی بالینی یا سایر مشکلات جدی را افزایش دهد.

برخی از علائم و نشانه‌هایی که احتمالا در فرد مبتلا به فرسودگی شغلی وجود خواهد داشت شامل این موارد است:

  • کاهش کارایی و انرژی
  • سطح انگیزه کاهش یافته
  • افزایش خطا
  • خستگی
  • سردرد
  • زودرنجی
  • افزایش ناامیدی
  • مشکوک بودن
  • صرف زمان بیشتر در کار و انجام کار کمتر

سوالاتی برای تشخیص فرسودگی شغلی

برای اینکه بتوانید تشخیص دهید که دچار فرسودگی شغلی هستید یا نه، از خودتان این سوال‌ها را بپرسید:

  • آیا در محل کار بدبین و ایرادگیر شده‌اید؟
  • به سختی به محل کار می‌روید و شروع کار برایتان سخت است؟
  • آیا دربرابر همکاران یا مشتریان زودرنج یا کم‌تحمل شده‌اید؟
  • برای بهره‌ور بودن مداوم انرژی کافی ندارید؟
  • تمرکز برایتان سخت شده؟
  • آیا رضایت کافی از دستاوردهای خود ندارید؟
  • درباره شغل خود دچار ناامیدی شده‌اید؟
  • از غذا، الکل یا دارو برای ایجاد احساس بهتر یا حتی احساس نکردن چیزی استفاده می‌کنید؟
  • آیا عادات خوابتان به‌هم ریخته است؟
  • دچار سردردهای ناگهانی، مشکلات گوارشی یا سایر بیماری‌های جسمی می‌شوید؟

اگر پاسختان به هریک از این پرسش‌ها بله بود، ممکن است دچار فرسودگی شغلی شده‌باشید. حتما با یک پزشک یا مشاور روانشناسی مشورت کنید چرا که این علائم می‌توانند مربوط به بیماری‌های دیگری، مثل افسردگی، هم باشند.

فرسودگی شغلی در چه کسانی ایجاد می‌شود؟

احتمال ایجاد فرسودگی شغلی در مواردی که کارکنان

  • از خودشان انتظارات زیادی دارند،
  • هیچ‌وقت حس نمی‌کنند که کاری که انجام می‌دهند به اندازه کافی خوب است،
  • احساس ناکافی بودن یا شایسته نبودن می‌کنند،
  • حس می‌کنند در ازای کاری که انجام می‌دهند از آن‌ها قدردانی نمی‌شود،
  • از آن‌ها تقاضاهای غیر منطقی می‌شود،
  • در نقش‌هایی هستند که مناسبشان نیست

بسیار بیشتر است.

بخاطر اینکه این مشکل همیشه در طبیعت وجود داشته و هم سلامت و هم عملکرد کارکنان در همه سطوح سازمان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، پیشگیری موثرترین راه در مواجهه با فرسودگی شغلی در محل کار است.

دلایلی که امکان دارد باعث ایجاد فرسودگی شغلی شوند

فرسودگی شغلی می‌تواند ناشی از عوامل مختلف و متنوعی باشد، از جمله:

  • کمبود کنترل. عدم توانایی در تاثیرگذاری بر تصمیماتی که بر شغل شما تاثیر می‌گذارند (مثل برنامه ریزی، وظایف یا حجم کاری شما) می‌تواند منجر به فرسودگی شغلی شود. کمبود منابعی که برای انجام کارتان نیاز دارید هم می‌تواند همین تاثیر را داشته باشد.
  • انتظارات شغلی ناواضح. اگر میزان مسئولیت شما یا آنچه که سرپرستتان یا دیگران از شما انتظار دارند واضح نیست، احتمالا خیلی احساس راحتی در محل کار نخواهید کرد.
  • پویایی‌های مخرب محل کار. ممکن است با زورگویی‌های اداری کار کنید، یا احساس کنید توسط همکارانتان تضعیف می‌شوید یا مدیرتان کار شما را به صورت ذره‌بینی مدیریت می‌کند. این عوامل می‌توانند در ایجاد استرس شغلی موثر باشند.
  • فعالیت مفرط. زمانی که یک شغل خسته‌کننده یا بی‌نظم است، شما به طور مداوم به انرژی نیاز دارید تا بتوانید متمرکز بمانید، که این اتفاق می‌تواند باعث خستگی و فرسودگی شغلی شود.
  • کمبود حمایت اجتماعی. اگر در محل کار یا حتی زندگی شخصی احساس تنهایی می‌کنید، ممکن است استرس بیشتری را متحمل شوید.
  • عدم تعادل کار-زندگی. اگر کار شما زمان  و انرژی خیلی زیادی از شما بگیرد و دیگر توانی برای گذراندن زمان با خانواده و دوستان خود نداشته باشید، احتمالا به سرعت دچار فرسودگی می‌شوید.

نتایج فرسودگی شغلی

اگر فرسودگی شغلی نادیده گرفته شود یا درمان نشود می‌تواند نتایج قابل ملاحظه‌ای داشته باشد، از جمله:

  • استرس بیش از حد
  • خستگی
  • بی‌خوابی
  • غم، خشم یا زودرنجی
  • استفاده از الکل یا مواد مخدر
  • بیماری قلبی
  • فشار خون بالا
  • دیابت نوع دو
  • آسیب‌پذیری در برابر بیماری‌ها
  • افسردگی
  • کاهش بهره وری
  • افزایش غیبت در محل کار
  • اخلاق نامناسب در کار
  • افزایش ریسک تصادفات
  • از بین رفتن ارتباطات

استراتژی‌های پیشگیری

به‌عنوان مدیر و رهبر سازمان، یکی از مهم‌ترین کارها این است که قبل از اینکه هریک از کارکنان دچار فرسودگی شغلی شوند و نیاز به درمان پیدا کنند، از ایجاد فرسودگی شغلی پیشگیری کنید. در ادامه ما چند استراژی کلی ارائه می‌کنیم که به شما در این راه کمک می‌کنند.

  • انتظارات شغلی واضحی برای همه کارکنان تهیه کنید و مطمئن شوید که هریک از کارکنان این انتظارات را متوجه شده‌اند.
  • مطمئن شوید که کارکنان منابع و مهارت‌های لازم برای برآورده‌کردن این انتظارات را دارند.
  • آموزش مداوم برای آن‌ها در نظر بگیرید تا شایستگی‌های خود را حفظ کنند.
  • به کارکنان کمک کنید که ارزش خود برای سازمان و نقش خود در تحقق اهداف سازمان را متوجه شوند.
  • ساعات کاری منطقی ایجاد کنید و حتی در صورت لزوم در انتهای روز کاری افراد را به خانه‌هایشان بفرستید.
  • انتظارات منطقی و واقع‌گرایانه تنظیم کنید. سازمان‌ها باید به وضوح بدانند که کدام فعالیت‌ها نیاز به بالاترین استانداردها دارند و چه زمانی می‌توان معیار را پایین آورد و همچنان به خواسته‌های کسب و کار رسید.
  • حمایت اجتماعی و احترام بین تیم‌های کاری را تشویق کنید.
  • از انجام فعالیت‌های بدنی در طول روز کاری حمایت کنید.
  • به‌شدت افراد را تشویق کنید که زمان‌های استراحت خود را خارج از محیط کار بگذرانند.

استراتژی‌هایی برای کسانی که کار زیاد انجام می‌دهند و هدف‌محور هستند.

آن‌هایی که بیش از حد کار می‌کنند بیشتر از بقیه در معرض خطر فرسودگی شغلی هستند. این افراد کسانی هستند که در پاسخ به استرس کاری، کار بیشتر انجام می‌دهند، این کار توسط محیط‌های کاری که به دنبال بهترین عملکردها برای واگذاری سخت‌ترین پروژه‌ها و همچنین وظایف اضافی، مثل تربیت افرادی با عملکرد پایین، هستند تشدید می‌شود. استراتژی‌ها برای متعادل کردن این انتظارات شامل موارد زیر است:

همیشه انتظار نداشته باشید این افراد کار دیگران را جبران کنند.

اجازه دهید کارکنانی با عملکرد عالی فرصت کار با همکارانی که در سطح شایستگی یکسان یا مشابه آن‌ها هستند کار کنند. این کار به اشتراک متعادل حجم کاری پروژه و فشار و همچنین فرصت یادگیری و رشد با یکدیگر را می‌دهد. اینکه افرادی با عملکرد عالی همیشه مجبور به قبول مسئولیت بخش زیادی از پروژه و یا مدیریت افرادی با عملکرد پایین‌تر باشند باعث می‌شود بخش زیادی از روحیه و انرژی آن‌ها گرفته شود.

به افرادی با عملکرد بالا حق انتخاب دهید.

بسیاری از رهبران فرض می‌‎کنند که افراد هدف‌محور فقط می‌خواهند برروی پروژه‌هایی با بیشترین تقاضا کار کنند. شاید در بعضی مواقع این فرض درست باشد اما این کار در طول زمان کارمند را بیشتر و بیشتر از انجام آنچه که در ابتدا درمورد شغلش دوست داشته دور می‌کند. رهبران احتمالا با فهمیدن اینکه افراد با عملکرد عالی ا زکار کردن برروی چه پروژه‌ای لذت می‌برند شگفت‌زده خواهند شد.

مراقب افراد «بله گو» باشید.

افراد هدف‌محور احتمالا با هر درخواستی که از آن‌ها می‌شوند موافقت می‌کنند چرا که فکر می‌کنند بقیه از آن‌ها انتظار دارند، «نه» گفتن برایشان سخت است یا میزان زمان و انرژی مورد نیاز برای انجام آن کار را کمتر از حد ممکن تخمین می‌زنند. افرادی که همیشه با انجام «همین یک کار بیشتر» موافقت می‌کنند معمولا احساس می‌کنند که هیچ‌وقت درگیر نیستند، کافی نیستند و انتظارات را برآورده نمی‌کنند. این تفکرات می‌توانند محرک‌های فرسودگی شغلی باشند.

بازیابی از فرسودگی شغلی

اطلاعات زیر از طریق طرح سوال‌هایی طی یک میزگرد با عنوان بازیابی از فرسودگی شغلی، که شامل افرادی بود که شخصا فرسودگی شغلی را تجربه کرده‌بودند به دست آمده. استراتژی‌های عملی و نگرش‌های این افراد می‌تواند به کسانی که در معرض خطر فرسودگی شغلی هستند یا در حال حاضر به این شرایط دچارند کمک زیادی کند.

نگرش‌هایی به بازیابی

بازیابی می‌تواند بین ۶ هفته تا ۲ سال طول بکشد، اما به طور میانگین این زمان بین ۶ ماه تا ۹ ماه است. بیشتر افراد بازیابی را به شکل سفری به طول زندگی توصیف کرده‌اند. خیلی از افراد از گفتگو درمانی شامل مشاوره‌های گروهی استفاده کرده‌اند. برای برخی از افراد داروهایی تجویز شده‌بود که  فکر می‌کردند برایشان مفید بوده. بسیاری از کسانی که دچار فرسودگی شغلی شده بودند تغییرات چشمگیری در نحوه مراقبت از خود و تفکری که نسبت به خود دارند، نحوه انجام کارها و همچنین روابطشان ایجاد کردند. بعضی از استراتژی‌های این افراد را در ادامه خواهیم دید.

استراتژی‌های بهبود مراقبت از خود:

  • به حداقل رساندن یا حذف کردن مصرف الکل و کافئین،
  • ایجاد و پیروی از برنامه غذایی سالم،
  • دور شدن از کار در صورتی که فرسودگی شغلی باعث اختلال در عملکرد شده یا نیاز به درمان دارد،
  • اطمینان از اینکه فرآیند بازیابی شامل ایجاد دیدگاه سالم درباره کار نیز می‌شود،
  • تمرین،
  • قدم‌زدن در فضای سبز،
  • باغبانی،
  • انجام یک فعالیت خلاقانه؛ مثل نقاشی.

شیوه تفکر و زندگی خود را تغییر دهید:

  • هرروز بر کارهایی که باید انجام دهید متمرکز شوید،
  • از انتقاد غیرضروری از خود بپرهیزید،
  • به مناسبت تولدتان یا مناسبت دیگری به خودتان هدیه دهید،
  • فضایی ساکت و آرام در خانه‌تان فراهم کنید،
  • محیط اطرافتان را مرتب و تمیز نگه‌دارید،
  • روزانه در دفترچه قدردانی خود یادداشت کنید تا به تمرکز ذهنتان برروی ابعاد مثبت زندگی کمک کنید،
  • لیستی از تمام مواردی که برایتان ارزشمند، لذت‌بخش یا عزیز هستند برروی یخچال یا جایی که جلوی چشمتان باشد بچسبانید،
  • با مدیتیشن، تفکر یا عبادت روحتان را تغذیه کنید.

نحوه تفکرتان درباره کار و انجام آن را تغییر دهید:

  • از چندوظیفه‌ای بودن دوری کنید – در هر زمان فقط برروی یک کار متمرکز شوید،
  • با سرعتی منطقی و ثابت کار کنید،
  • وظایف و پروژه‌های سنگین را به بخش‌های قابل دستیابی کوچک‌تر تقسیم کنید،
  • گام‌های کوچک در این مسیر را هم بشناسید و به انجام آن‌ها افتخار کنید،
  • به مدیرتان بگویید که می‌خواهید در کارتان موفق باشید و از او بپرسید که چطور این موفقیت را اندازه‌گیری خواهد کرد،
  • به‌طور منظم و مشخص به خودتان استراحت دهید،
  • از کار کردن بیش از زمان معمول بپرهیزید،
  • سعی کنید تا حد ممکن در روزهای تعطیل از کار دور بمانید.

روابطتان را بهبود دهید:

  • برای خودتان درباره کارهایی که انجام خواهید داد و کارهایی که انجام نخواهید داد مرز بگذارید – در «نه» گفتن راحت باشید،
  • از آدم‌ها و شرایط سمی دوری کنید،
  • یاد بگیرید که گفتن «نمیدانم»، در صورتی که واقعا نمیدانید، برایتان راحت باشد،
  • رسانه‌هایی که دارای تصاویر و پیام‌های مزاحم هستند را خاموش کنید،
  • بیشتر با دوستان، خانواده و اجتماع در ارتباط و تعامل باشید.

استراتژی‌هایی برای حفظ حال خوب

همه در این میزگرد برنامه‌ای برای حفظ وضعیتی که در وهله اول با بازیابی به دست آورده بودند. بسیاری از آن‌ها استراتژی‌هایی برای تشخیص زودهنگام علائم استرس یا زوال سلامت ذهنی را اضافه کرده‌بودند. آن‌ها به محض اینکه پتانسیل فرسودگی شغلی را تشخیص دهند، شروع به انجام فعالیت‌های پیشگیرانه می‌کنند.

عناصر برنامه خودمراقبتی برای پیشگیری از فرسودگی شغلی

  • لیستی از استراتژی‌های خودمراقبتی تهیه کنید که می‌تواند شامل این موارد باشد: نوشتن، مدیتیشن، ماساژ، یوگا، مطالعه، موسیقی، ذهن‌ آگاهی، حرکات کششی، تائیچی، رقص، تکنیک‌های تنفس و غیره.
  • هر هفته خودتان را ارزیابی کنید و ببینید که در استراتژی‌هایی که انتخاب کرده‌اید کجا قرار دارید،
  • لیستتان را در صورت نیاز برای هفته آینده دستکاری کنید و تغییر دهید،
  • اولویت‌هایتان را برای هفته، ماه و سال، به صورت منطقی، مشخص کنید، بنویسید و آن‌ها را به طور منظم بررسی کنید تا برروی آن‌چه که برایتان اهمیت دارد متمرکز بمانید،
  • از اصول ذهن آگاهی استفاده کنید، حداقل یک بار در هفته به دنبال بخش‌های دچار گرفتگی و تنش در بدنتان بگردید؛ منبع آن‌ها را پیدا کنید و در صورت نیاز به دنبال درمان دارویی یا پزشکی آن باشید،
  • از طریق تفکر، عبادت یا مدیتیشن زمانی را برای متمرکزشدن دوباره خود بگذارید؛ به خودتان یادآوری کنید که «سکوت درون من با آشوب اطرافم در جنگ نیست».

علائم اولیه از بین رفتن سلامتی را تشخیص دهید و کاری انجام دهید:

  • بنویسید که فرسودگی شغلی برای شما چه شکلی است (خشم، ناامیدی، خستگی و غیره) تا بتوانید در اولین مراحل آن را تشخیص دهید و برای جلوگیری از آن گام بردارید،
  • اگر احساس فشار بیش از حد می‌کنید، کمک بخواهید، وظایفتان را به دیگران بسپارید یا اولویت‌هایتان را دوباره تنظیم کنید،
  • با افرادی که به شما اهمیت می‌دهند در ارتباط باشید،
  • از حمایت افراد مورد اعتمادتان بهره بگیرید،
  • یاد بگیرید که احساساتتان را بیان کنید تا از رخ‌دادن فرسودگی شغلی در آینده پیشگیری کنید،
  • سعی کنید تا حد ممکن در زندگیتان در ارتباط با افراد منفی و سمی نباشید،
  • در سمینارها و جلسات مرتبط با سلامت ذهن شرکت کنید.

 

 

ورزمان با ارایه خدمات ماساژ در محل کار و منزل به دنبال کاهش فرسودگی شغلی کارکنان سازمان‌ها است حس توجهی که سازمان‌ها با ارایه خدمات مناسب به کارکنان خود نشان می‌دهند عامل موثری در روند اجرای وظایف کارکنان و همین طور در سلامت جسم و حال آن‌ها خواهد داشت. این مهم ‌می‌تواند در درازمدت از نظر اقتصادی نیز برای همه سودمند باشد.

منابع:

https://www.workplacestrategiesformentalhealth.com/managing-workplace-issues/burnout-response

https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/adult-health/in-depth/burnout/art-20046642

 

 

 

error: این محتوا محافظت شده است :)